De Hartsoetra, of het Hanya Shingyo is een belangrijke soetra in het Mahayana Boeddhisme. Hij wordt dagelijks gereciteerd in kloosters, tempels en zendo's over de hele wereld.
De Hartsoetra verwoordt dan ook een centraal thema voor Boeddhisten binnen de Mahayana-stroming: Vorm is leegte en leegte is vorm. Vorm is niets anders dan leegte; leegte is niets anders dan vorm.
Een schijnbaar onbegrijpelijk thema dat in vele vormen steeds weer terugkeert in bijvoorbeeld Zen-literatuur, koans én in gedrag van de bekende Zen Meesters (en hopenlijk ook dat van hun leerlingen).
De Hartsoetra is een meesterlijke tekst die je niet hoeft te begrijpen om je er toch vol aan over te kunnen geven. Beetje bij beetje laat de soetra zijn betekenis op je los in de loop van je Zen-training.
De Hartsoetra is een heel oude tekst opgesteld in Sino-Japans. En zoals de gemiddelde Nederlanden het Middeleeuwse Nederlands niet zondermeer zal kunnen lezen en begrijpen, geldt dat ook voor deze tekst. De meeste Japanners zullen de tekst niet zomaar lezend begrijpen.
Als je toch nieuwsgierig bent naar de beelden en betekenissen die horen bij de klanken van de soetra, vind je hieronder naast elkaar steeds de kanji, de uitspraak, de Engelse betekenis en de Nederlandse vertaling daarvan. Veel plezier ermee!
| Kanji | Klank | Engels | Nederlands |
|---|---|---|---|
| 摩訶般若波羅蜜多心経 | MAKA HANNYA HARAMITTA SHIN GYO | The Great Prajnaparamita Heart Sutra | De Grote Prajnaparamita Hart Soetra |
| 観自在菩薩 | KAN-JI-ZAI BO-SA(TSU) | The Bodhisatva Avalokiteshvara, | De Bodhisatva Avalokiteshvara, |
| 行深般若波羅蜜多時 | GYO JIN HAN-NYA HA-RA-MIT-TA JI | while dwelling in the deep practice of Prajnaparamita, | terwijl ze verbleef in de diepe beoefening van de wijsheid voorbij alle wijsheid |
| 照見五薀皆空 | SHO-KEN GO ON KAI KU | looked upon the five skandhas and seeing that they were empty, | keek naar de vijf skanda's en toen ze zag dat deze leeg waren |
| 度一切苦厄 | DO IS-SAI KU-YAKU | was freed from all suffering. | was ze bevrijd van alle lijden. |
| 舍利子 | SHA-RI-SHI | Shariputra, | Shariputra, |
| 色不異空 | SHIKI FU I KU | form is not different from emptiness, | vorm is niet anders dan leegte, |
| 空不異色 | KU FU I SHIKI | emptiness is not different from form; | leegte is niet anders dan vorm; |
| 色即是空 | SHIKI SOKU ZE KU | form is emptiness, | vorm is leegte, |
| 空即是色 | KU SOKU ZE SHIKI | emptiness is form. | leegte is vorm. |
| 受想行識亦復如是 | JU SO GYO SHIKI YAKU-BU NYO ZE | The same holds true for sensation, perception, mental patterns, and conciousness. | Dit geldt ook voor indrukken, waarnemingen, cognitie, en bewustzijn. |
| 舍利子 | SHA-RI-SHI | Shariputra, | Shariputra, |
| 是諸法空相 | ZE SHO-HO KU-ZO | all dharma's have the nature of emptiness: | alle dharma's zijn gekenmerkt door leegte: |
| 不生不滅 | FU SHO FU METSU | they are not born, nor destroyed, | ze zijn niet geboren, noch vernietigd, |
| 不垢不浄 | FU KU FU JO | not impure or pure, | niet onzuiver of zuiver, |
| 不増不減 | FU ZO FU GEN | not complete or incomplete. | niet voltooid, noch onvoltooid. |
| 是故空中無色 | ZE-KO KU CHU MU SHIKI | Therefore, in emptiness there is no form, | Daarom is er in leegte geen vorm, |
| 無受想行識 | MU JU SO GYO SHIKI | no sensation, perception, mental patterns, nor consciousness; | geen indrukken, waarnemingen, cognitie, noch bewustzijn; |
| 無眼耳鼻舌身意 | MU GEN NI BI ZES(TSU) SHIN I | no eye, ear, nose, tongue, body and no mind; | geen oog, oor, neus, tong, lichaam en geen geest; |
| 無色声香味触法 | MU SHIKI SHO KO MI SOKU HO | no form, sound, smell, taste, feeling and no thoughts; | geen vorm, geluid, geur, smaak, gevoel en geen gedachten; |
| 無限界 | MU GEN KAI | no element of eye, | voor het oog niets, |
| 乃至無意識界 | NAI-SHI MU I-SHIKI KAI | up to no element of mind-consiousness; | tot niets voor het bewustzijn van de geest; |
| 無無明 | MU MU-MYO | no ignorance, | geen onwetendheid, |
| 亦無無明尽 | YAKU MU MU-MYO JIN | no end to ignorance, | noch een uitdoven van onwetendheid, |
| 乃至無老死 | NAI-SHI MU RO SHI | up to no old age and death, | tot geen ouderdom en dood, |
| 亦無老死尽 | YAKU MU RO SHI JIN | and no end to old age and death; | noch een einde aan ouderdom en dood; |
| 無苦集滅道 | MU KU SHU METSU DO | no suffering, cause, stopping and no path; | geen lijden, oorzaak of stoppen, noch een weg; |
| 無智亦無得 | MU CHI YAKU MU TOKU | no wisdom and no attainment. | geen wijsheid en geen verwezenlijking. |
| 以無所得故 | I MU-SHO TO(KU) KO | Therefore, with nothing to be attained, | Daarom, met niets te verwezenlijken, |
| 菩提薩埵 | BO-DAI-SAT-TA | Bodhisattvas, | Bodhisattva's, |
| 依般若波羅蜜多故 | E HAN-YA HA-RA-MIT-TA KO | rely on Prajnaparamita | vertrouw op de wijsheid voorbij alle wijsheid |
| 心無罣礙 | SHIN MU KEI-GE | and dwell without mind barriers. | en ben zonder grenzen aan je geest. |
| 無罣礙故 | MU KEI-GE KO | Without mind barriers | Je geest onbegrensd |
| 無有恐怖 | MU U KU-FU | and thus fearless, | en zonder vrees, |
| 遠離一切顛倒無想 | ON-RI IS-SAI TEN-DO MU-SO | you see through delusions | kijk je door de illusies heen |
| 究竟涅槃 | KU-GYO NE HAN | and finally Nirvana. | en uiteindelijk Nirvana. |
| 三世諸仏 | SAN-ZE SHO BUTSU | All Buddhas of the past, present and future | Alle Boeddha's van het verleden, heden en de toekomst |
| 依般若波羅蜜多故 | E HAN-NYA HA-RA-MIT-TA KO | rely on Prajnaparamita | vertrouwen op de wijsheid voorbij alle wijsheid |
| 得阿耨多羅三藐三菩提 | TOKU A-NOKU-TA-RA SAN-MYAKU SAN-BO-DAI | and thus awake to unexcelled, perfect enlightenment. | en ontwaken aldus tot onovertroffen, perfecte verlichting. |
| 故知般若波羅蜜多 | KO CHI HAN-NYA HA-RA-MIT-TA | Therefore, know Prajnaparamita | Ken daarom de wijsheid voorbij alle wijsheid |
| 是大神呪 | ZE DAI JIN SHU | as the great secret mantra, | als de grote vertrouwelijke mantra, |
| 是大明呪 | ZE DAI MYO SHU | the mantra of great knowledge, | de mantra van grote kennis, |
| 是無上呪 | ZE MU-JO SHU | the unexcelled mantra, | de onovertroffen mantra, |
| 是無等等呪 | ZE MU-TO-DO SHU | the mantra equal to the unequaled, | de mantra gelijk aan het onevenaarbare, |
| 能除一切苦 | NO JO IS-SAI KU | that frees from all suffering, | dat van alle lijden bevrijdt, |
| 真実不虚 | SHIN-JITSU FU KO | true and not fals. | waar en niet onwaar. |
| 故説般若波羅蜜多呪 | KO SETSU HAN-NYA HA-RA-MIT-TA SHU | The mantra revealed by Prajnaparamita | De mantra die wordt ontsloten door de wijsheid voorbij alle wijsheid, |
| 即説呪曰 | SOKU SETSU SHU WATSU | is spoken thus: | klinkt als volgt: |
| 揭諦揭諦 | GYA-TEI GYA-TEI | "Gate gate, | "Gegaan, gegaan, |
| 波羅揭諦 | HA-RA-GYA-TEI | paragate, | over gegaan, |
| 波羅僧揭諦 | HA-RA-SO-GYA-TEI | parasangate, | samen geheel overgestoken. |
| 菩提薩婆訶 | BO-JI SO-WA-KA | bodhi svaha." | Ontwaakt! Allen zij heil!" |
| 般波心経 | HAN-NYA SHIN GYO | Prajna Heart Sutra. | Hartsoetra van de wijsheid. |