Boeddhisme

Kernbegrippen van de Boeddhistische leer

Het Boeddhisme is al 2500 jaar oud. Gedurende die tweeëneenhalve milennia is het langzaam maar zeker over de wereld verspreid geraakt, soms lokaal weggevaagd om later opnieuw voet aan de grond te krijgen. Tijdens die verspreiding, ontwikkelde het zich ook. Het Boeddhisme is wat dat aangaat als water: schenk je het in een rond kopje, dan is het water rond. Schenk je het in een vierkant kopje dan is het vierkant.

Maar er zijn een paar basisbeginselen die alle Boeddhisten onderschrijven. Dat zijn De Drie Juwelen, De Vier Edele Waarheden, Het Achtvoudig Pad en de Vijf Geloften. In het Mahayana-Boeddhisme is het Bodhisattva-ideaal dan nog belangrijk, en daar volgen nog de Bodhisattva-geloftes uit, de zes Paramitta's van de Bohdisattva en de vier Brahavihara.

De compactste soetra die het Mahayana-Boeddhisme kent, is De Hartsoetra. Deze soetra wordt dagelijks gereciteerd in kloosters, tempels, in zendo's, thuis, in het Oosten en in het Westen. De tekst is niet eenvoudig, maar wijst rechtstreeks naar de kern van waar het volgens onder andere de Zen-Boeddhisten om te doen is.

In deze pagina een summier overzicht van de genoemde begrippen en een kort afsluitend woord.

De Drie juwelen

Als je formeel Boeddhist wordt, neem je toevlucht tot de drie juwelen. Dit zijn:

  1. De Boeddha - Het levensideaal;
  2. De Dharma - De leer;
  3. De Sangha - De gemeenschap van volgelingen

De Vier Edele Waarheden

Als Boeddhist geloof je in de Vier Edele Waarheden. Dit zijn:

  1. Er is lijden (Dukkha) -- Dukkha is de existentiële ervaring van levenspijn die ons kan overkomen vanwege de vergankelijkheid van het aardse bestaan;
  2. Er is een oorzaak voor het lijden -- (1) Het verlangen naar zintuigelijke ervaringen, (2) Manifestatiedrang, (3) Vernietigingsdrang en (4) Onwetendheid;
  3. Het lijden is op te heffen -- Openstaan voor wat zich in de realiteit aan ons aandient;
  4. Er is een pad dat leidt tot het stoppen van het lijden -- het Achtvoudige Pad

Het Achtvoudige Pad

Als Boeddhist wil je je leven op een bepaalde manier leven en inrichten. Het Achtvoudig Pad geeft aan wat er toe doet, al laat het in het midden wat 'juist' nou eigenlijk is:

prajna of wijsheid

  1. De juiste inzichten;
  2. De juiste intentie;

sila of ethisch gedrag

  1. De juiste spraak;
  2. Het juiste handelen;
  3. Het juiste levensonderhoud;

samadhi of concentratie

  1. De juiste inspanning;
  2. De juiste aandacht (of indachtigheid);
  3. De juiste concentratie

De Vijf Geloften

Wat 'juist' is, probeer je als Boeddhist in een intentieverklaring te uiten. Deze vijf geloften doe je sowieso als je toevlucht neemt. Maar ook daarna blijven ze een rol spelen, omdat het immers je richtsnoer is. Het vertelt je hoe te leven:

  1. Niet te doden;
  2. Niet te nemen wat niet is gegeven;
  3. Geen valse taal te gebruiken;
  4. Geen seksueel wangedrag te vertonen;
  5. Het bewustzijn niet te bedwelmen

De Bodhisattva-Geloften

De Bodhisattva-Geloften geven in vier zinnen weer waar het in het Mahayana-Boeddhisme om draait:

  1. Hoe tallloos de levende wezens ook zijn -- ik beloof ze alle te bevrijden
    of Shu jo mu hen sei gan do of alle wezens helpen zich te bevrijden;
  2. Hoe peilloos de oorzaak van lijden ook is -- ik beloof haar geheel weg te nemen
    of Bonno mu jin sei gan dan of alle illusies doorsnijden;
  3. Hoe ontelbaar de poorten tot inzicht ook zijn -- ik beloof ze alle binnen te gaan
    of Ho mon mu ryo sei gan gaku of het onderricht verwezenlijken;
  4. Hoe oneindig de weg van ontwaken ook is -- ik beloof haar te gaan tot het einde
    of Butsu do mu jo sei gan do of de weg ten einde lopen

De zes paramita's van de Bodhisattva

De zes paramita's zijn kwaliteiten die een Boeddhist in de Mahayana-traditie, wenst te ontwikkelen om een Bodhisattva te kunnen worden en zo werkelijk verlichting aan anderen te kunnen bieden.

  1. Dana of Vrijgevigheid;
  2. Sila of Moraliteit;
  3. Ksanti of Geduld, verdraagzaamheid;
  4. Virya of Vastberadenheid, discipline;
  5. Dhyana of Diepe Contemplatie, meditatie;
  6. Prajna of Wijsheid

De vier Brahavihara

  1. Metta of liefdevolle vriendelijkheid
  2. Karuna of compassie
  3. Mudita of altruïstische vreugde
  4. Upekkha of gelijkmoedigheid

Tot slot

Boeddhisme kent geen echte ge- en verboden. Veel, zo niet alles, wordt aan jezelf over gelaten. Er zijn veel geschriften, klassieke werken zoals het Pali-Canon en de Soetra's. Ook een eindeloze reeks boeken die over het Boeddhisme gaan of uit de traditie zelf zijn voortgekomen. Je zou een leven kunnen lezen.

Maar Boeddhisme is vooral doen. Met de bovenstaande eenvoudige richtlijnen: doen. Zorgen voor jezelf en door jezelf voor alle andere levende wezens.

Je kan in de Wikipedia een behoorlijke verzameling informatie vinden over het Boeddhisme. Een prima start om je te oriënteren.

Laatste wijziging vrijdag 16 juli 2010, 10:34
Contact E-mail LinkedIn Facebook Twitter